 Stefan Uroš Treći zvani Dečanski (1321-1331) rodio se 1285 g. kao dete Kralja Milutina i Kraljice Ane, bugarske princeze udate za srpskog vladara. Još kao dete Stefan Uroš proveo je neko vreme u zatočeništvu tatarskog hana Nogaja. Od 1309 do 1314 bio je upravitelj Zete (današnje Crne Gore). Sa svojom prvom suprugom Teodorom, takođe bugarskom princezom, dobio je dva sina Dušana i Dušmana. Godine 1314 došao je u sukob sa svojim ocem koji ga je nepravedno oklevetanog dao oslepiti i proterao ga u Carigrad. Nakon 6 godina, na insistiranje vizantijskog cara, kralj Milutin pozvao je svoga Sina Stefana Uroša u Srbiju i izmirivši se sa njim vratio ga u pređašnje dostojanstvo. Sv. Stefan je svima otkrio čudo svog iscelenja koje mu je darovao Sv. Nikolaj još dok je bio u Carigradu. Nakon očeve smrti Stefan Uroš je postao kralj Srbije.
U toku svoje desetogodišnje vladavine Stefan je predvodio srpsku vojsku u nekoliko ratova za odbranu otadžbine. Od njih je najpoznatiji bio rat sa Bugarima, u kome je na Velbuždu, današnjem Đustendilu 1330 godine porazio bugarskog cara Mihaila Šišmana. U ovoj bici posebno se istakoa mladi princ Dušan i njegovi vitezovi. Međutim, nakon pobede nad Bugarima nezadovoljna vlastela podsticala je sukob mladog princa sa ocem. Stari kralj je nedugo zatim bio uhapšen i zatočen u utvrđenom gradu Zvečan, kod Kosovske Mitrovice, gde je mučenički postradao od zaverenika. Nakon smrti telo svetog Kralja Stefana je prenešeno u njegovu crkvu u Dečanima i položeno u mermernu grobnicu koju je Svetitelj još za života spremio. Nakon niza čudesa koja je Bog projavio nad grobom pravednika i mučenika kralja monasi su otvorili grob i pred njima su se ukazale cele i netruležne svete mošti. Od tada Srpska Crkva slavi Svetog Kralja Stefana Dečanskog 11/24 novembra. Stefan Dušan, koji je bio poznat i kao Dušan Silni, rođen je 1308 godine. Godine 1322 je krunisan zajedno sa svojim ocem Stefanom Urošem kao "mladi kralj". Nakon zbacivanja s vlasti svoga oca 1331, Dušan je krunisan kao jedini suvereni kralj Srbije. Sa svojom suprugom, bugarskom princezom, a sada već srpskom kraljicom Jelenom dobio je sina poznatog kao Uroš Peti, koji je bio i poslednji vladar dinastije Nemanjića. Nakon niza ratnih pobeda, Dušan je proširio srpsku kraljevinu na jug. U trenutku kada je bio na vrhuncu svoje moći, srpsko carstvo se protezalo od Jadranskog pa sve do Egejskog i Jonskog mora. Car Dušan umro je iznenada 1355 godine i sahranjen je u svojoj zadužbini, crkvi manastira Sveti Arhangeli kod Prizrena koji je sada još u ruševinama. Stefan Dečanski, izabravši pogodno mesto za svoju zadužbinu, sagradio je manastirski grad sa jakim kulama, a potom je dao da se izgrade monaške ćelije i ostale potrebne zgrade. Pored manastira Stefan Uroš je podigao i manastirsku bolnicu koja je delovala u Srednjem Veku. Gradnja manastirskog hrama trajala je 8 godina, od 1327-1335. godine. Protomajstor hrama bio je majstor Vita iz Kotora, "kraljeva grada" kako je ostalo zabeleženo na jednom od portala crkve. Kotor je još od Nemanjina vremena bio jedan od važnijih gradova srpske kraljevine. Ostale građevine sagradili su lokalni majstor Đorđe sa svojom braćom Dobroslavom i Nikolom. Freske su završene 1350 godine. Imena freskopisaca nisu sačuvana. Jedino je ostalo ime nekog "grešnog Srđa" koji se potpisao nad jednim stubom u crkvi. Sudeći po imenu ali i po stilu slikarstva može se zaključiti da je car Dušan, koji je završio zadužbinu svog oca, nakon njegove smrti, unajmio slikare iz Primorija, koji su pripadali tzv. "grčkoj školi". Nakon smrti glavnog ktitora, Sv. Stefana Uroša, Stefan Dušan je preneo mošti svog oca u njegovu crkvu. U hramu se takođe nalaze i drugi grobovi vlastele, među kojima je i grobnica Đorđa Ostrouše Pećpala za koga se veruje da je bio darodavac fresaka u priprati. Istorija manastira prepuna je raznih dramatičnih događaja i obrta. Nakon Bitke na Kosovu Polju 1389 manastir Dečani, kao i celo ovo područje srpske države našlo se izloženo napadima turskih zavojevača. Krajem 17. veka manastir je zadesio požar. Slično je bilo i sredinom 18. veka. Kada je Danilo Paštrović Kažanegra preuzeo upravu nad manastirom 1764 on ga je zatekao gotovo u ruševinama. Jedino je crkva ostala netaknuta. Manastir nije imao ni kulu ni trapezu i u njemu je živeo samo jedan monah. Danilo je na sebe uzeo obavezu da obnovi manastirski kompleks. Pod njegovim rukovodstvom napravljen je i ikonostas koji je do danas u crkvi. Zahvaljujući njegovim naporima manastir je ponovo oživeo. Kao rezultat njegovih napora, arhimandrit Danilo je ostao zapamćen kao drugi ktitor Dečanskog manastira. Vladari oslobođene Srbije od samog početka su uvideli istorijski i duhovni značaj Dečanske lavre i ovoj drevnoj srpskoj zadužbini redovno su slali novčanu pomoć i druge priloge. Knez Miloš Obrenović je 1836 pomogao da se napravi velika trpezarija koja je i do danas u upotrebi. Darujući olovo 1857 Knez Aleksandar Karađorđević je omogućio da se prepokrije krov crkve. Budući da je srpski kralj Sv. Stefan Dečanski sagradio zadužbinu za sebe i svoje potomke srpski vladari novijeg vremena osećali su posebnu obavezu prema ovoj zadužbini. Do današnjeg dana dečanska crkva ostaje značajna ne samo zbog svog veličanstvenog izgleda već i visokog kvaliteta materijala koji je upotrebljen za njenu gradnju. Danas manastir živi sa jakim bratstvom od 35 mladih moanha iz svih delova naše otadžbine. Manastirsko bratstvo razvilo je razne monaške aktivnosti: duborez, ikonografiju, prevođenje i izdavaštvo. Otac Gavrilo, monah Dečanskog manastira rođen je u Mostaru u Hercegovini u bogatoj porodici vinskih trgovaca. Pridružio se dečanskom bratstvu pred Drugi svetski rat gde je zamonašen i rukopoložen za đakona. Otac Gavrilo je bio posebno talentovan za strane jezike i tečno je govorio italijanski što je bilo od velike koristi za manastir u vreme italijanske okupacije Kosova i Metohije u vreme Drugog svetskog rata. Odmah nakon rata uhapsili su ga komunisti kao "izdajnika" i "protivnika revolucije" i mučili ga surovo u zatvoru u Peći. Naposletku je nepravedno osuđen na zatvor u zloglasnoj kaznionici u Sremskoj Mitrovici gde je umro u ponižavajućim uslovima 1946. godine.
 |
RSS link na komentare